Tomaryny to niewielka miejscowość w województwie warmińsko-mazurskim, położona przy czynnej linii kolejowej. Większość podróżnych nawet nie zdając sobie sprawy, że tuż obok torów stoją jedne z najbardziej charakterystycznych i tajemniczych obiektów militarnych w regionie.
Dwie potężne, czterokondygnacyjne wieże, widoczne z pociągu i drogi, to bunkry ochrony kolei. Powstały ponad sto lat temu jako element systemu zabezpieczającego jedną z najważniejszych linii kolejowych na Warmii i Mazurach.
Kolej jako strategiczny cel
Na przełomie XIX i XX wieku kolej była kluczowym elementem infrastruktury państwowej. Odpowiadała nie tylko za transport ludzi i towarów, ale również wojska i zaopatrzenia. Nic więc dziwnego, że w newralgicznych punktach tworzono rozbudowane systemy obronne.
Tomaryny były jednym z takich miejsc. Przez wieś przebiega linia kolejowa, a tuż obok torów znajdowała się przeprawa nad rzeką Pasłęką. To właśnie tutaj wzniesiono dwie masywne, bliźniacze wieże, których zadaniem była obserwacja i ochrona całego odcinka.
Bliźniacze wieże i podziemny tunel
Wieże w Tomarynach mają po cztery kondygnacje i zostały zaprojektowane jako punkty obserwacyjne oraz obronne. Co istotne, obie konstrukcje połączone są podziemnym tunelem, co pozwalało na bezpieczne przemieszczanie się załogi i koordynację działań w przypadku zagrożenia.
Z ich wnętrza możliwa była kontrola torów, mostu oraz całego otoczenia. System ten miał zapewnić szybkie reagowanie na sabotaż, próby zniszczenia infrastruktury lub działania dywersyjne.
Nie tylko Tomaryny
Podobne fortyfikacje można spotkać również w innych miejscach regionu. Jednym z przykładów są wieże kolejowe w Samborowie, oddalonym o kilkadziesiąt kilometrów. Świadczy to o skali i znaczeniu całego systemu ochrony kolei, który obejmował strategiczne punkty Warmii i Mazur.
Czynna linia i zapomniane obiekty
Co szczególnie interesujące, linia kolejowa do dziś pozostaje czynna. Pociągi wciąż kursują tą trasą, a pasażerowie jadący w stronę Olsztyna lub Iławy mogą zobaczyć wieże niemal na wyciągnięcie ręki.
Paradoksalnie, to właśnie ich codzienna obecność sprawia, że łatwo je przeoczyć.
Ślad dawnego systemu
Wieże w Tomarynach są jednym z nielicznych tak czytelnych przykładów militarnej architektury kolejowej w regionie.
Źródła i odnośniki:
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomaryny
- https://newsbar.pl/bunkry-w-tomarynach/
- https://eksploratorzy.com.pl/
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Samborowo_(wojew%C3%B3dztwo_warmi%C5%84sko-mazurskie)
Mariusz Sieraj